پيغامهاى روشن آوردند ، وَ الزُّبُرِ و نامها ، وَ الْكِتابِ الْمُنِيرِ ( 184 ) و نامهء روشن پيدا . النوبة الثانية قوله تعالى : ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ . . . الآية - سبب نزول اين آيت بر قول سدى آنست كه : رسول خدا ( ص ) گفته بود : « عرضت علىّ امّتى فى صورها فى الطّين كما عرضت على آدم ( ع ) ، و اعلمت من يؤمن بى و من يكفر الحديث بطوله . . . گفت : امّت مرا بر من عرض دادند در صورتهاى خويش ، اندر ميان گل ، هم چنان كه بر آدم ( ع ) عرضه كردند . و مرا خبر دادند ازيشان كه ايمان آرند و به من بگروند ، و ايشان كه ايمان نيارند و كافر شوند . اين خبر بمنافقان رسيد ايشان باستهزا گفتند : محمد ( ص ) ميگويد كه : من ميدانم كه مؤمن كه خواهد بود و كافر كه خواهد بود ، تا بقيامت ، چونست كه از عدم خبر ميدهد ؟ و ازيشان كه هنوز در آفرينش نيامدند ، و خود را نمىشناسند كه با وى ميرويم « 1 » و مىنشينيم ؟ برسول خدا رسيد كه منافقان چنين گفتند ، برخاست و به منبر برآمد و خداى را عزّ و جلّ ستايش و ثنا كرد ، آن گه گفت : « ما بال اقوام جهّلونى و طعنوا فى علمى ، لا تسألونى عن شىء فيما بينكم و بين السّاعة الّا انبأتكم به . فقام عبد اللَّه بن حذافة السهمى ، فقال : يا رسول اللَّه ! من ابى ! قال : حذافة . فقام عمر بن الخطاب و قال : يا رسول اللَّه ! رضينا باللَّه ربّا ، و بالاسلام دينا ، و بك نبيّا ، و بالقرآن اماما ، فاعف ، عفا اللَّه عنك . فقال النبى : فهل أنتم منتهون ؟ فهل انتم منتهون ؟ ثمّ نزل عن المنبر ، فأنزل اللَّه : ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ . . الآية . اهل معانى گفتند : اين خطاب با مؤمنانست ، يعنى : ما كان اللَّه ليذركم

--> ( 1 ) - نسخه ج : ميبريم . )